จีนจ่อคุมส่งออก 23 เทคโนโลยี AI และโมเดลขนาดใหญ่ 2 ล้านล้านพารามิเตอร์

ประเด็นสำคัญ

• กระทรวงพาณิชย์และกระทรวงวิทยาศาสตร์ของจีนกำลังดำเนินการเพื่อกระชับการควบคุมการส่งออก AI โดยได้เผยแพร่ร่างกฎระเบียบที่มุ่งเป้าไปที่ 23 ด้านที่สำคัญ รวมถึง frontier models, AI agents และเครื่องมือมัลแวร์อัตโนมัติ
• ข้อจำกัดของโมเดลจะเริ่มมีผลหากระบบถูกฝึกฝนด้วยข้อมูลที่ละเอียดอ่อนของจีน หรือหากมีพารามิเตอร์แตะ 2 ล้านล้านพารามิเตอร์, มีการคำนวณในการฝึกฝนถึง 10^26 FLOPs หรือติดอันดับ Top-10 ของโลก
• เพื่อไม่ให้เป็นการชะลอตัวของห้องปฏิบัติการ AI ในประเทศ แผนดังกล่าวได้จัดทำช่องทางด่วนสำหรับการเผยแพร่ open-weight โดยจะได้รับการอนุมัติอัตโนมัติเมื่อลงทะเบียน ทั้งนี้ เทคโนโลยี AI ใดๆ ที่เป็นสาธารณะอยู่แล้วจะได้รับการยกเว้นทั้งหมด

กระทรวงพาณิชย์และกระทรวงวิทยาศาสตร์ของจีนได้เผยแพร่ร่างการอัปเดตรายชื่อเทคโนโลยีการส่งออกที่ต้องห้ามและถูกจำกัดของประเทศ

บัญชีรายชื่อนี้มุ่งเป้าไปที่ 23 เทคโนโลยี AI ที่สำคัญ ครอบคลุมตั้งแต่โมเดลขนาดใหญ่, agents, คลัสเตอร์การประมวลผล และการประมวลผลข้อมูล โดยเครื่องมือ AI ที่สามารถเขียนหรือแก้ไขมัลแวร์ได้ด้วยตนเองเพื่อโจมตีโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ กองทัพ หรือหน่วยงานรัฐบาล จะถูกสั่งห้ามส่งออกโดยสิ้นเชิง ส่วนเครื่องมือ AI สำหรับค้นหาช่องโหว่ซอฟต์แวร์จะเผชิญกับข้อจำกัดในการส่งออกใหม่แทนการแบนทันที

สำหรับการควบคุมโมเดล AI ขนาดใหญ่นั้นจะครอบคลุมในสองกรณี กรณีแรกคือโมเดลที่ฝึกฝนด้วย "ข้อมูลสำคัญ" ของจีนตามนิยามกฎหมายความมั่นคงด้านข้อมูล โดยข้อมูลสาธารณะที่ถูกกฎหมายจะได้รับการยกเว้น ส่วนข้อมูลปริมาณไม่เกินร้อยละ 0.1 จะได้รับอนุญาตหากผ่านการทำความสะอาดล่วงหน้า ไม่ปรากฏในผลลัพธ์ของ AI และไม่ช่วยเพิ่มขีดความสามารถด้าน R&D ของโมเดลในเทคโนโลยีหลักอย่างมีนัยสำคัญ

กรณีที่สองครอบคลุมถึงเทคโนโลยีหลักเบื้องหลังโมเดลขนาดใหญ่ ทั้ง weights, checkpoints, source code, สถาปัตยกรรม และวิธีการฝึกฝนหรือการทำ inference การควบคุมจะเริ่มมีผลเมื่อโมเดลมีการคำนวณฝึกฝนแตะระดับ 10^26 FLOPs มีพารามิเตอร์อย่างน้อย 2 ล้านล้านพารามิเตอร์ หรือติด 10 อันดับแรกของโลกจากการจัดอันดับสาธารณะโดยพิจารณาจากประสิทธิภาพ ความปลอดภัย หรือยอดใช้งานทั่วโลก

"ความเคลื่อนไหวนี้ไม่ได้หมายความว่าจีนกำลังปิดกั้น open-weight models แต่เป็นการสร้างทางเลือกที่รัฐบาลจะสามารถปิดกั้นได้ในอนาคตตามต้องการ" Dean W. Ball หัวหน้าฝ่ายอนาคตเชิงกลยุทธ์ที่ OpenAI ระบุ พร้อมเสริมว่ากรอบการทำงานของปักกิ่งนี้คือ "ภาพสะท้อน" ของการควบคุมการส่งออก model-weight ที่รัฐบาลสหรัฐฯ เคยเริ่มใช้มาก่อน

สถานการณ์นี้อาจผลักดันให้บริษัทในสหรัฐฯ หันไปใช้โมเดลในประเทศแทนตัวเลือกจากจีน ขณะที่ยุโรปอาจตกที่นั่งลำบากเนื่องจากเดิมพันความมั่นคงทางเทคโนโลยีไว้กับการรัน open-weight models บนคลาวด์ในประเทศ ซึ่งกลยุทธ์นี้จะสั่นคลอนหากโมเดลที่ดีที่สุดมาจากสหรัฐฯ หรือจีนและถูกตัดขาดได้ทุกเมื่อ อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยี AI ที่เผยแพร่เป็นโอเพนซอร์สหรือบทความวิจัยต่อสาธารณะอยู่แล้วจะไม่อยู่ภายใต้กฎใหม่นี้

กฎช่องทางด่วนช่วยปกป้องการเติบโตของโอเพนซอร์สในจีน ขณะที่จำกัดการติดตั้งใช้งานในต่างประเทศ เพื่อป้องกันการขัดขวางการเติบโตของโอเพนซอร์สในประเทศ จีนกำลังนำเสนอ กระบวนการช่องทางด่วน โดยการเผยแพร่เทคโนโลยี AI และ weights ที่ถูกจำกัดในรูปแบบโอเพนซอร์สจะถือว่าได้รับ "ใบอนุญาตอัตโนมัติ" เช่นเดียวกับกรณีที่บริษัทจีนดำเนินกิจการศูนย์ข้อมูล ผลิตชิป ทำวิจัยร่วมกับพันธมิตร หรือกำหนดมาตรฐานสากลในต่างประเทศ ซึ่งจะได้รับอนุมัติทันทีที่ส่งเอกสารครบถ้วน

สำหรับการใช้งานโมเดลผ่าน API, แอปพลิเคชัน, SaaS หรือเวอร์ชัน lightweight บนอุปกรณ์พกพาจะยังได้รับการยกเว้น แต่การติดตั้งเทคโนโลยี AI ที่ถูกจำกัดบนเซิร์ฟเวอร์ท้องถิ่นในต่างประเทศจำเป็นต้องมีใบอนุญาตส่งออกตามมาตรฐาน เว้นแต่จะเป็นการทำงานบนคลาวด์ในต่างประเทศของบริษัทตนเองที่สามารถใช้กระบวนการแบบปรับปรุงใหม่ได้

นอกจากนี้ ปักกิ่งยังประกาศสนับสนุนการพัฒนา AI ในกลุ่มประเทศ Global South ผ่านการผ่อนปรนการส่งออกเพื่อสร้างขีดความสามารถและร่วมกำหนดกฎเกณฑ์ภายใน World Artificial Intelligence Cooperation Organization ซึ่งเป็นกลุ่มที่จีนก่อตั้งขึ้นเพื่อถ่วงดุลอำนาจกับตะวันตก โดยในระหว่างที่รอให้กฎมีผลบังคับใช้ บริษัทต่างๆ จะต้องลงทะเบียนการส่งออกที่ได้รับผลกระทบผ่านพอร์ทัลของกระทรวงพาณิชย์