Libreboot 26.10 เปิดตัว รองรับ UEFI และ Chromebook กว่า 200 รุ่น

Libreboot โปรเจกต์บูตเฟิร์มแวร์โอเพนซอร์สที่มุ่งเน้นความเป็นอิสระและใช้ทดแทน proprietary BIOS หรือ UEFI เฟิร์มแวร์บนคอมพิวเตอร์ที่รองรับ ได้ประกาศเปิดตัวเวอร์ชัน 26.10 ภายใต้รหัสชื่อ “Ominous Olive” อย่างเป็นทางการ

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดคือการนำ EDK2 ซึ่งเป็น UEFI implementation แบบโอเพนซอร์สมาใช้เป็น boot payload พื้นฐานสำหรับระบบ 64-bit เกือบทั้งหมด แทนที่ GRUB และ SeaBIOS แบบเดิมที่เคยเป็นข้อจำกัดในการรองรับระบบปฏิบัติการและการตั้งค่าการบูตสมัยใหม่

การเปลี่ยนมาใช้ EDK2 ทำให้ Libreboot สามารถบูต Windows 10 และ 11 ได้ทันที รวมถึง Linux, FreeBSD, OpenBSD และระบบปฏิบัติการอื่นๆ ที่รองรับ UEFI นอกจากนี้ยังรองรับการบูต Linux สมัยใหม่ผ่าน Unified Kernel Images และ systemd-boot โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพา GRUB อีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้ที่ติดตั้งระบบเดิมไว้จะไม่ได้รับผลกระทบ เนื่องจาก Libreboot ยังคงรวม GRUB และ SeaBIOS เวอร์ชัน EFI ไว้เพื่อความเข้ากันได้ย้อนหลัง ซึ่งสามารถเรียกใช้งานได้ผ่านเมนูบูตของ EDK2 ส่วนระบบรุ่นเก่าที่เป็น 32-bit จะยังคงใช้การตั้งค่าการบูตแบบเดิมตามปกติ

อีกหนึ่งไฮไลต์คือการเพิ่มการตั้งค่าสำหรับ Intel และ AMD Chromebook จำนวน 233 รายการที่พอร์ตมาจากโปรเจกต์ MrChromebox ช่วยขยายขอบเขตการรองรับฮาร์ดแวร์ไปยัง Chromebook เจนเนอเรชันใหม่ๆ อย่างกว้างขวาง

แต่มีข้อสังเกตสำคัญคือ การตั้งค่าสำหรับ Chromebook เหล่านี้ยังมีสถานะเป็นเพียง source code เท่านั้น ผู้ใช้จำเป็นต้องสร้าง firmware image ด้วยตนเอง โดยปัจจุบันมีเพียงแพลตฟอร์ม Kip (Bay Trail) เท่านั้นที่ผ่านการทดสอบ ส่วนรุ่นที่เหลือยังคงต้องรอการตรวจสอบความเสถียรต่อไป

นอกเหนือจาก Chromebook แล้ว เวอร์ชันนี้ยังเพิ่มการรองรับคอมพิวเตอร์อีกหลายรุ่น เช่น Lenovo ThinkPad X270 และ X280, Dell OptiPlex 5050 SFF และ 3040 Micro รวมถึงเมนบอร์ด Supermicro X11SSH-F

การอัปเดตครั้งนี้ยังได้ปรับปรุงระบบ AMD Family 15h โดยเปลี่ยนไปใช้ coreboot fork จาก 15h.org ซึ่งช่วยให้ CPU และหน่วยความจำทำงานได้เสถียรขึ้น รองรับการติดตั้ง RAM ขนาดใหญ่ และแก้ไขการทำงานของ IOMMU ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

ด้านกราฟิก EDK2 ช่วยให้ Libreboot ทำงานร่วมกับการ์ดจอรุ่นใหม่ที่ต้องการการจัดสรรหน่วยความจำสูงกว่า 4 GB ได้แล้ว แต่ฟีเจอร์ Resizable BAR จะยังคงถูกปิดไว้เป็นค่าเริ่มต้นเพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นกับกราฟิก Intel แบบรวม

ในแง่การใช้งาน ระบบที่ใช้ EDK2 จะสามารถบันทึกค่า firmware settings ได้อย่างถาวรผ่าน setup interface มาตรฐาน ทำให้ผู้ใช้สามารถปรับเปลี่ยนลำดับการบูต (boot order) และตัวเลือกต่างๆ ได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องสร้างเฟิร์มแวร์ใหม่ทุกครั้ง

คอมโพเนนต์หลักได้รับการอัปเดตยกชุด ทั้ง GRUB 2.16, EDK2 26.09.2, coreboot revision รุ่นล่าสุด และ SeaBIOS นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงระบบ build system ให้เสถียรขึ้น พร้อมเพิ่มเครื่องมือใหม่สำหรับตรวจสอบปัญหาการตั้งค่าและการคอมไพล์

ที่น่าสนใจคือการประกาศนโยบายต่อต้าน AI อย่างเคร่งครัดในไฟล์ AGENTS.md โดย Leah Rowe นักพัฒนาหลักระบุว่านี่คือการเปลี่ยนแปลงทางจุดยืนที่สำคัญที่สุดในการเปิดตัวครั้งนี้

สำหรับผู้ใช้เดิม ควรศึกษา official release notes อย่างละเอียดก่อนอัปเกรด เนื่องจากมีการเปลี่ยนสถาปัตยกรรมสู่ EDK2 ซึ่งอาจส่งผลต่อการตั้งค่าเดิม โดยผู้ที่สนใจสามารถดาวน์โหลด firmware images ที่สร้างไว้ล่วงหน้าได้ที่ official download page