Libertix ให้คุณติดตั้ง Linux ได้โดยไม่ต้องใช้ USB จาก Windows

จำ Wubi จากยุค 2000 ได้ไหม? สำหรับใครที่กังวลเรื่องการตั้งค่า BIOS หรือการบูตจาก CD/DVD/USB นั้น Wubi เคยเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการติดตั้ง Ubuntu Linux โดยรันกระบวนการส่งตรงจาก Windows

แนวคิดนี้ได้กลับมาอีกครั้งในชื่อ Libertix แม้จะเป็นโปรเจกต์ใหม่แต่ยังคงหัวใจสำคัญเดิม คือการติดตั้ง Linux แบบ dual boot ได้ทันทีจากภายในระบบปฏิบัติการ Windows

Libertix พัฒนามาในรูปแบบแอปพลิเคชัน Windows ที่ใช้งานง่ายผ่านไฟล์ .exe โดยตัวโปรแกรมจะทำการวิเคราะห์ระบบของคุณ หากตรวจสอบแล้วว่ารองรับ เครื่องมือจะช่วยปรับขนาดดิสก์เพื่อติดตั้ง Linux Mint หรือ Zorin OS ซึ่งเป็นสองดิสโทร (distros) ที่รองรับอยู่ในขณะนี้

ตัวโปรแกรมจะกำหนดค่าเมนู dual-boot ให้โดยอัตโนมัติ ครอบคลุมทั้งระบบที่เป็น BIOS/MBR และ UEFI/GPT ช่วยให้ผู้ใช้ข้ามขั้นตอนการสร้าง live USB ที่ยุ่งยากไปได้ทันที

Libertix: ติดตั้ง Linux จาก Windows

Libertix เป็นซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สที่พัฒนาโดย Ekimia บริษัทสัญชาติฝรั่งเศสที่จำหน่ายคอมพิวเตอร์พร้อมระบบปฏิบัติการ Linux โดยพวกเขาได้เปิดตัวแคมเปญระดมทุน 3,000 ยูโรในเดือนมิถุนายน 2026 เพื่อจ้างผู้สนับสนุนโปรเจกต์แบบเต็มเวลาในช่วงฤดูร้อนสำหรับพัฒนาโครงการนี้อย่างจริงจัง

กระบวนการทำงานเริ่มจาก Libertix จะรันการทดสอบความเข้ากันได้ก่อนเริ่มดำเนินการใดๆ โดยตรวจสอบประเภทเฟิร์มแวร์ (BIOS หรือ UEFI), เลย์เอาต์ของดิสก์, สถานะ BitLocker และพื้นที่ว่างที่สามารถแบ่งมาจากพาร์ทิชัน Windows ได้ หากมีข้อมูลส่วนใดไม่เหมาะสม ระบบจะหยุดการทำงานทันทีเพื่อความปลอดภัย

หากผ่านการตรวจสอบ ระบบจะให้คุณกดย่อพาร์ทิชัน Windows และเริ่มดาวน์โหลดไฟล์ ISO ของดิสโทรที่เลือก โดยมีการตรวจสอบ Checksum เพื่อความถูกต้องของไฟล์ก่อนเสมอ

จากนั้น Libertix จะเตรียมไฟล์บนดิสก์และสั่งให้คอมพิวเตอร์บูตเข้าสู่สภาพแวดล้อม live ของตัวเองเพียงครั้งเดียว สำหรับระบบ UEFI จะสั่งการผ่านตัวแปรเฟิร์มแวร์ BootNext ส่วนระบบ BIOS รุ่นเก่าจะใช้ GRUB4DOS ร่วมกับรายการบูตชั่วคราวของ Windows

เมื่อรีบูตเสร็จสิ้น ระบบ live ของ Libertix จะตรวจสอบแผนการติดตั้งและฮาร์ดแวร์อีกครั้ง ก่อนจะสร้างพาร์ทิชัน ext4 และดำเนินการติดตั้ง Linux ลงไปในเครื่อง

หลังการตั้งค่าขั้นสุดท้าย คุณจะได้เมนู GRUB ที่ปรับแต่งมาอย่างสวยงาม ซึ่งมีตัวเลือกให้เลือกเข้าได้ทั้ง Linux, Windows, สั่งปิดเครื่อง หรือเข้าสู่ตัวเลือกขั้นสูงอื่นๆ

ความน่าสนใจอยู่ที่หากคุณเปิดใช้งานการแชร์ไฟล์ โฟลเดอร์ Windows จะปรากฏให้เห็นใน Linux ทันที ในขณะที่ไฟล์ฝั่ง Linux ก็เข้าถึงได้จาก Windows ในโหมดอ่านอย่างเดียว (read-only) เพื่อป้องกันความเสียหายของระบบไฟล์

นอกจากนี้ Libertix ยังมีระบบการกู้คืน (recovery path) ในตัว โดยจะบันทึกทุกขั้นตอนที่ทำสำเร็จ หากเกิดข้อผิดพลาดหรือมีการยกเลิกกลางคัน ระบบจะย้อนกลับเฉพาะส่วนที่ดำเนินการไปแล้วและคืนค่าการบูตของ Windows ให้กลับมาใช้งานได้ตามปกติ

ควรค่าแก่การลองไหม?

ในขณะนี้ Libertix ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการพัฒนา หากคุณสนใจและต้องการทดสอบ ควรลองใช้กับเครื่องสำรองก่อนเพื่อความปลอดภัย เนื่องจากกระบวนการจัดการพาร์ทิชันมีความเสี่ยงที่อาจทำให้ระบบเสียหายได้หากเกิดความผิดพลาด

อย่างไรก็ตาม นี่ถือเป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์มากและน่าจับตามองว่าจะมีดิสโทรอื่นๆ รองรับเพิ่มขึ้นอีกหรือไม่ในอนาคต เพราะสำหรับมือใหม่แล้ว การสร้าง live USB และการทำ dual boot ถือเป็นอุปสรรคใหญ่ หากเครื่องมือนี้ช่วยให้ทุกอย่างง่ายขึ้นก็นับเป็นเรื่องที่น่ายินดี

สำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาสถาปัตยกรรมหรือเอกสารทางเทคนิคเพิ่มเติม สามารถเข้าไปดูได้ที่ GitHub repo ของโปรเจกต์ได้โดยตรง