คอมพิวเตอร์ควอนตัมเอาชนะเกมปริศนาที่เป็นไปไม่ได้ด้วยระบบคลาสสิก
ลองนึกภาพปริศนาตารางขนาด 3×3 ที่มีกฎว่าผลคูณของแต่ละแถวต้องเท่ากับ +1 และผลคูณของแต่ละคอลัมน์ต้องเท่ากับ −1 หากพิจารณาตามหลักคณิตศาสตร์ทั่วไปจะพบว่าเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะตารางนี้ขัดแย้งในตัวเองจนเกิดเป็นพาราด็อกซ์ที่ไม่มีทางหาคำตอบที่คงที่ได้ในโลกกายภาพปกติ
แต่ในโลกของกลศาสตร์ควอนตัม กฎเกณฑ์เหล่านี้ถูกทำลายลง ในการทดลองล่าสุดเราได้เปลี่ยนปริศนานี้เป็นเกมที่ชื่อว่า the magic square game โดยให้ Alice และ Bob รับโจทย์แถวและคอลัมน์โดยไม่สื่อสารกัน หากใช้คอมพิวเตอร์แบบคลาสสิก พวกเขาจะชนะได้สูงสุดเพียง 8 จาก 9 รอบ (ประมาณ 88.89%) แต่ด้วยคอมพิวเตอร์ควอนตัม พวกเขาสามารถชนะได้ทุกรอบ
ความลับนี้อยู่ที่คุณสมบัติที่เรียกว่า quantum contextuality ซึ่งระบุว่าค่าที่วัดได้ไม่ได้คงอยู่ก่อนหน้าการสังเกต แต่ขึ้นอยู่กับ "บริบท" (context) หรือการวัดอื่นๆ ที่ทำร่วมกัน Einstein เคยตั้งคำถามว่าดวงจันทร์ยังอยู่ตรงนั้นไหมเมื่อไม่มีใครมอง สำหรับระบบควอนตัมคำตอบอาจเป็น "ไม่" เพราะคำตอบจะเกิดขึ้นและถูกถักทอเข้าด้วยกันผ่านความสัมพันธ์แบบควอนตัม (quantum correlations) ในขณะทำการวัดเท่านั้น
ทีม Google Quantum AI ได้รันเกมนี้บนหน่วยประมวลผลควอนตัม Willow โดยใช้ Bell pairs ที่พัวพันกัน ผลลัพธ์ที่ได้คือ qubit ของเราสามารถชนะเกม magic square ได้ถึง 98.3% ก้าวข้ามขีดจำกัดคลาสสิกอย่างชัดเจน แม้จะมีเสียงรบกวนในระบบอยู่บ้างก็ตาม

นอกจากการชนะเกมแล้ว เรายังวัดค่าระดับ contextuality ผ่าน Bell - Kochen - Specker inequality ซึ่งในโลกคลาสสิกค่านี้จะไม่มีทางเกิน 4 แต่กลศาสตร์ควอนตัมยอมรับได้สูงสุดถึง 6 จากการทดสอบเราวัดค่าได้ถึง 5.590 ± 0.008 ซึ่งยืนยันว่ามี contextuality อยู่ในเครื่องจักรนี้ในปริมาณมหาศาล
เรายังทดสอบในระดับที่ใหญ่ขึ้นด้วย GHZ parity game ซึ่งใช้ผู้เล่นสูงสุดถึง 71 คน และแก้ปัญหา hidden linear function บนตารางขนาด 105 qubits ซึ่งตาม ทฤษฎีบทครั้งสำคัญ พิสูจน์แล้วว่ามีเพียงวงจรควอนตัมเท่านั้นที่ทำได้ในความลึกคงที่ (constant depth)


ผลพลอยได้ที่สำคัญจากการทดลองนี้คือการใช้ contextuality เป็น "ไม้บรรทัด" หรือเกณฑ์มาตรฐาน (benchmark) ใหม่สำหรับฮาร์ดแวร์ควอนตัม มันสามารถตรวจจับข้อผิดพลาดแบบ coherent errors ที่ละเอียดอ่อนซึ่งการทดสอบแบบเดิมมองข้ามไป ช่วยให้เราประเมินความสามารถของหน่วยประมวลผลในการรัน algorithm ที่มีโครงสร้างซับซ้อน เช่น การจำลองโมเลกุลในวิชาเคมีได้แม่นยำขึ้น
การวัดค่า contextuality ในระบบที่มี qubits จำนวนมากเช่นนี้ ช่วยให้เราเข้าใกล้คำตอบของคำถามสำคัญในวงการวิทยาศาสตร์ว่า อะไรคือสิ่งที่ทำให้คอมพิวเตอร์ควอนตัมมีความได้เปรียบอย่างแท้จริง งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Science ภายใต้ชื่อ "Quantum-classical separation in bounded-resource tasks arising from measurement contextuality" โดยทีม Google Quantum AI และเครือข่ายพันธมิตรทางวิชาการ
ความคิดเห็น (0)
เข้าสู่ระบบเพื่อร่วมแสดงความเห็น
สมัครสมาชิกมาเป็นคนแรกที่แสดงความเห็นกันเลยโบร
