อดีตนักวิจัย OpenAI พบหลักฐานชิป Nvidia Blackwell ในโมเดล AI จีน

Will DePue นักวิจัย AI เปิดเผยผลการวิเคราะห์ทางนิติวิทยาศาสตร์ซึ่งพบหลักฐานทางเทคนิคชิ้นแรกที่ระบุว่า แล็บ AI ชั้นนำของจีนสามารถเข้าถึงฮาร์ดแวร์ Blackwell รุ่นล่าสุดของ Nvidia ได้สำเร็จ แม้จะอยู่ภายใต้มาตรการควบคุมการส่งออกที่เข้มงวดของสหรัฐฯ โดยระบุว่านักวิจัยระดับอาวุโสจาก OpenAI และ Anthropic ได้ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้องของวิธีการนี้แล้ว

ข้อมูลจากรายงานการ ตรวจสอบทางนิติวิทยาศาสตร์โดย Will DePue พบว่าบริษัท AI จีนอย่าง DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax และ Ant Group กำลังใช้งาน GPU ตระกูล Blackwell ของ Nvidia ซึ่งเป็นรุ่นที่ถูกควบคุมการส่งออก โดย DePue ถือเป็นผู้เชี่ยวชาญที่มีบทบาทสำคัญใน OpenAI ในการสร้างโมเดล Sora, GPT-4o และ GPT-5 ก่อนจะออกมาก่อตั้งกลุ่มวิจัยไม่แสวงหากำไร Unemployment Labs

DePue ระบุว่าวิธีการของเขาเป็นการค้นหาหลักฐานทางเทคนิคที่ชัดเจนเป็นครั้งแรก ซึ่งก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และสำนักข่าวต่าง ๆ เคยเพียงแค่สงสัยเท่านั้น DePue เขียนบน X ว่าโมเดลจีน 6 ตัวที่เปิดตัวตั้งแต่เมษายน 2026 มี "ลายเซ็น" เฉพาะของ Blackwell อย่างชัดเจน ต่างจากโมเดลรุ่นเก่าอย่าง DeepSeek-V3 ที่แสดงร่องรอยของชิปตระกูล Hopper

หลักฐานเหล่านี้ถูกตรวจพบโดยตรงจาก weights ของโมเดลภาษา ซึ่งประกอบด้วยค่าตัวเลขมหาศาล โดยปกติแล้วซอฟต์แวร์ PyTorch จะเติมตัวเลขสุ่มลงในช่องว่างเหล่านี้ก่อนเริ่มเทรนผ่านการกระจายงานไปยังคอร์ประมวลผลของ GPU เนื่องจากชิปแต่ละรุ่นมีจำนวนคอร์ต่างกัน เช่น Hopper มี 132 คอร์ ขณะที่ Blackwell มี 148 หรือ 152 คอร์ จึงทำให้เกิดรูปแบบเฉพาะตัวที่เปรียบเสมือนรอยนิ้วมือของฮาร์ดแวร์

แม้กระบวนการเทรนจะปรับเปลี่ยนค่าเหล่านี้นับล้านครั้ง แต่ค่าสุ่มเริ่มต้นในส่วนที่ไม่ถูกใช้งานยังคงทิ้งร่องรอยทางสถิติจาง ๆ ไว้ ซึ่ง DePue สามารถแกะรอยย้อนกลับและสร้างผลลัพธ์ซ้ำบนชิป Blackwell จริงได้ตรงกันทุกประการสำหรับโมเดล DeepSeek-V4-Flash และ Kimi K3 พร้อมทั้งเผยแพร่ verification code บน GitHub เพื่อความโปร่งใส

การเทรนที่มีค่าใช้จ่ายมากกว่าห้าร้อยล้านดอลลาร์

ผลวิเคราะห์พบว่า DeepSeek-V4-Flash และ MiniMax-M3 ถูกเทรนบนชิป B200 หรือ B300 (148 คอร์) ส่วนโมเดลประสิทธิภาพสูงอย่าง DeepSeek-V4-Pro และ Kimi K3 แสดงรูปแบบของระบบเรือธง GB200 ที่มี 152 คอร์ ซึ่ง DePue ยืนยันว่าผลลัพธ์นี้ไม่ใช่ความบังเอิญทางสถิติ เพราะวิธีการเดียวกันนี้สามารถระบุฮาร์ดแวร์ของโมเดลอื่น ๆ อย่าง Llama 3.1 ของ Meta ได้อย่างถูกต้องแม่นยำ

รายงานประมาณการว่าการเทรนโมเดลทั้ง 5 ครั้งที่ตรวจสอบ ต้องใช้ GPU Blackwell รวมกันราว 12,000 ตัว ซึ่งคิดเป็นมูลค่ามหาศาล โดยเฉพาะ Kimi K3 ที่คาดว่าใช้ชิป Blackwell ถึง 4,500 ตัวต่อเนื่องกัน 70 วัน เมื่อคำนวณราคาต่อหน่วยที่ประมาณ 70,000 ดอลลาร์ คลัสเตอร์ที่ใช้เทรนแต่ละชุดจะมีมูลค่าสูงถึง 200-300 ล้านดอลลาร์ และหากรวมทั้ง 5 ระบบเข้าด้วยกันจะมีมูลค่ารวมกว่าห้าร้อยล้านดอลลาร์

ข้อมูลนี้สอดคล้องกับการวิเคราะห์ของ Dylan Patel จาก SemiAnalysis ที่ระบุว่าสถาปัตยกรรมของ DeepSeek-V4 ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับ GPU Blackwell และชิป Ascend ของ Huawei โดยเฉพาะ ขณะที่แล็บจีนอื่น ๆ เช่น Alibaba, Tencent และ Xiaomi ยังคงแสดงลายเซ็นของชิป Hopper หรือฮาร์ดแวร์ของ Huawei ในกรณีของ LongCat-2.0 จาก Meituan

รอยนิ้วมือไม่ได้พิสูจน์ว่ามีการละเมิดกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม วิธีการนี้พิสูจน์ได้เพียงว่ามีการใช้ฮาร์ดแวร์ใดในการเริ่มต้นค่า weights แม้ความเป็นไปได้สูงคือการเทรนทั้งหมดจะเกิดขึ้นบนระบบเดียวกัน DePue ยังได้วิเคราะห์เปรียบเทียบกับชิปคู่แข่งอย่าง AMD MI300X และยืนยันความแตกต่างจากการปัดเศษตัวเลขที่ชี้ชัดว่าเป็น Blackwell ของ Nvidia จริง

ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวไม่ได้ระบุว่า GPU เหล่านี้ตั้งอยู่ที่ใดหรือใครเป็นเจ้าของ เนื่องจากบริษัทจีนสามารถเช่าพลังประมวลผลจากศูนย์ข้อมูลนอกประเทศได้ หลักฐานทางเทคนิคนี้จึงแสดงให้เห็นเพียงการเข้าถึงเทคโนโลยีระดับสูง แต่ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่ามีการลักลอบขนส่งชิปหรือมีการละเมิดกฎหมายควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการ