OpenAI เผยโมเดลลับแก้โจทย์คณิตศาสตร์ค้างคาได้กว่า 100 ข้อในเดือนเดียว

ประเด็นสำคัญ

• OpenAI ระบุว่าโมเดลภายในตัวใหม่สามารถแก้โจทย์คณิตศาสตร์ที่ค้างคามานานได้มากกว่า 100 ข้อ หลังจากฝึกฝนเพียงหนึ่งเดือน
• นักคณิตศาสตร์เตือนว่าคำตอบที่สร้างโดย AI อาจทำลายความเข้าใจเชิงแนวคิด เพื่อตอบสนองต่อเรื่องนี้ OpenAI จึงสนับสนุนกลุ่มที่ปรึกษาอิสระที่ Institute for Advanced Study
• กลุ่มดังกล่าวรวมถึง Timothy Gowers ผู้ได้รับรางวัล Fields Medal โดยจะให้คำแนะนำเรื่องการแบ่งปันผลลัพธ์สู่สาธารณะ แต่ OpenAI สงวนสิทธิ์ในการควบคุมความเร็วของการวิจัยเอง

ท่ามกลางกระแสวิพากษ์วิจารณ์ที่เพิ่มขึ้นจากเหล่านักคณิตศาสตร์ OpenAI ได้ประกาศจัดตั้งกลุ่มที่ปรึกษาอิสระที่รวมเหล่านักวิจัยชั้นนำในสาขานี้ อย่างไรก็ตาม บริษัทได้สร้างความฮือฮาด้วยการเปิดเผยว่าโมเดลภายในตัวใหม่สามารถจัดการโจทย์คณิตศาสตร์ที่ค้างคามานานได้มากกว่า 100 ข้อ หลังการฝึกฝนเพียงหนึ่งเดือน

OpenAI ระบุว่าโมเดลดังกล่าวสามารถแก้ปัญหาที่ค้างคาในเกือบทุกสาขาของคณิตศาสตร์ รวมถึง โจทย์ Millennium Prize Problem ข้อที่สอง นั่นคือข้อสันนิษฐานของ Hodge (Hodge conjecture) นอกเหนือจาก Navier-Stokes Millennium Problem ที่เป็นข่าวไปก่อนหน้า

ข้อมูลจาก OpenAI เผยว่าการฝึกฝนเริ่มต้นเมื่อวันที่ 28 สิงหาคมที่ผ่านมา ซึ่งความรวดเร็วนี้สร้างความประหลาดใจแม้กระทั่งกับนักคณิตศาสตร์ในบริษัทเอง จนนำไปสู่การหารือภายในว่าควรจะแจ้งเตือนชุมชนวิชาการอย่างไรเพื่อให้เตรียมตัวรับมือกับความเปลี่ยนแปลงนี้ได้ทันท่วงที

อย่างไรก็ตาม วิธีการแก้ปัญหาและผลลัพธ์ที่แท้จริงยังคงเป็นคำถามปลายเปิด โดยเฉพาะกรณีของ Navier-Stokes ที่จุดฉนวนการถกเถียงอย่างเผ็ดร้อน ในชุมชนวิทยาศาสตร์ นอกจากนี้ยังมีข้อสังเกตว่านี่อาจเป็นกลยุทธ์การประชาสัมพันธ์เพื่อดึงดูดนักลงทุน หลังจากมีข่าวลือว่าทีมวิจัยจาก Anthropic อาจแก้โจทย์ Millennium Prize Problem ได้แล้วเช่นกัน

การแก้ปัญหาได้ไม่เท่ากับความเข้าใจในปัญหานั้น

การประกาศของ OpenAI ถือเป็นการตอบโต้คำวิจารณ์ใน จดหมายเปิดผนึก "A Severe Misalignment of AI in Mathematics" ซึ่งนักคณิตศาสตร์เตือนว่าการที่ AI ปั่นคำตอบออกมาโดยขาดความเข้าใจเชิงแนวคิด จะทำลายจุดประสงค์หลักของวิชานี้และเป็นอันตรายต่อสติปัญญาของมนุษย์ในระยะยาว เพื่อแก้ปัญหานี้ OpenAI จึงร่วมมือกับ Advisory Group on Mathematics and Artificial Intelligence ณ Institute for Advanced Study เพื่อเชื่อมโยงบริษัทเข้ากับชุมชนคณิตศาสตร์ โดยมองว่าเป็นก้าวแรกในการตอบคำถามที่ยากลำบากว่า AI จะช่วยส่งเสริมความเข้าใจทางคณิตศาสตร์ได้อย่างไร

OpenAI ยังคงควบคุมความเร็วของการวิจัย

แม้ OpenAI จะระบุว่ากลุ่มที่ปรึกษาจะดำเนินงานอย่างเป็นอิสระและไม่ได้รับค่าตอบแทนจากบริษัท เพื่อให้สามารถให้คำแนะนำและวิจารณ์ได้อย่างเสรี แต่กลุ่มนี้จะไม่มีอำนาจในการควบคุมความเร็วในการวิจัยของ OpenAI โดยบริษัทระบุชัดเจนว่าสิทธิในการตัดสินใจเรื่องความเร็วของความก้าวหน้าภายในยังคงเป็นของบริษัทเอง

Gowers เข้าร่วมกลุ่มแต่จะไม่ลงนามในจดหมาย

Timothy Gowers นักคณิตศาสตร์รางวัล Fields Medal หนึ่งในสมาชิกกลุ่มที่ปรึกษา อธิบายเหตุผล ในบล็อกของเขา ว่าแม้เขาจะเห็นด้วยกับความกังวลหลายอย่างในจดหมายเปิดผนึก แต่เขามองว่าการแก้โจทย์และการสร้างความเข้าใจเชิงแนวคิดเป็นสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ในแต่ละระดับของนักคณิตศาสตร์

เขายอมรับว่าความก้าวหน้าของ Large Language Models (LLMs) ทำให้โครงการวิจัยเดิมของเขาที่ Cambridge ต้องเผชิญกับ บทเรียนที่ขมขื่น (bitter lesson) เนื่องจาก AI พัฒนาไปได้ไกลและเร็วกว่าที่คาดไว้มาก

ความกังวลที่แท้จริงของ Gowers คือการล่มสลายของโครงสร้างทางสังคมในวงการคณิตศาสตร์ หากมนุษย์หมดแรงจูงใจในการแก้โจทย์ที่ AI สามารถทำได้ง่ายๆ อาจทำให้ไม่มีใครอยากเป็นนักคณิตศาสตร์อีกต่อไป ซึ่งเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องหาทางอธิบายคุณค่าของนักคณิตศาสตร์ที่เป็นมนุษย์ให้ได้ แม้ว่าบทบาทในการพิสูจน์ทฤษฎีบทใหม่ๆ จะถูก AI แย่งชิงไปแล้วก็ตาม