Zilog Z80 ครบรอบ 50 ปี พร้อมโครงการโอเพนซอร์สผลิตชิปทดแทนในรูปแบบดั้งเดิม

ซีพียู Zilog Z80 ฉลองครบรอบ 50 ปีในปีนี้ หลังจากเริ่มวางจำหน่ายครั้งแรกในเดือนกรกฎาคม 1976 และถูกใช้งานมาอย่างยาวนานกว่า 48 ปี จนกระทั่ง Zilog ซึ่งปัจจุบันเป็นบริษัทในเครือ Littelfuse ได้ประกาศยุติการรับคำสั่งซื้อไปเมื่อเดือนมิถุนายน 2024 ที่ผ่านมา

ชิปในตำนานรุ่นนี้เคยเป็นขุมพลังให้แก่อุปกรณ์ยุคเรโทรมากมาย เช่น ZX Spectrum, Game Boy, ตู้เกม Pac-Man และเครื่องคิดเลขกราฟิก โดยสถาปัตยกรรมดั้งเดิมประกอบด้วยทรานซิสเตอร์ 8,500 ตัว และทำงานที่ความเร็วพื้นฐาน 2.5 MHz ซึ่งโดดเด่นในการรองรับซอฟต์แวร์ CP/M และช่วยลดจำนวนชิปสนับสนุนในระบบลง เพื่อสานต่อตำนานนี้ Renaldas Zioma ได้ริเริ่มโครงการ FOSS Z80 ซึ่งเป็นโปรเจกต์โอเพนซอร์สเพื่อผลิตชิปทดแทนที่สามารถนำไปเสียบใช้งานแทนของเดิม (Drop-in replacement) ในรูปแบบแพ็กเกจ DIP40 ได้ทันที โดยล่าสุดประสบความสำเร็จในการผลิตชิปตัวอย่างบนสถาปัตยกรรมขนาด 130 นาโนเมตรและ 180 นาโนเมตรเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

ชิปเวอร์ชันโอเพนซอร์สใหม่นี้พัฒนาขึ้นจาก Verilog core ของ Guy Hutchison ซึ่งในทางทฤษฎีสามารถรองรับความเร็วคล็อกได้สูงสุดถึง 50 MHz ซึ่งเร็วกว่ารุ่นดั้งเดิมอย่างมาก โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อให้ผู้ที่ใช้งานเครื่องคอมพิวเตอร์เก่าหรือชุดคิทต่างๆ ยังสามารถหาอะไหล่มาใช้งานต่อไปได้ในอนาคต