สรุปฟีเจอร์ใหม่ Linux Mint 27 เตรียมเปิดตัวช่วงคริสต์มาสนี้

Linux Mint เป็นดิสทริบิวชันที่มีพื้นฐานมาจาก Ubuntu โดดเด่นด้วยสภาพแวดล้อมเดสก์ท็อปเฉพาะตัวและชุดเครื่องมือ XApp ที่สร้างเอกลักษณ์เฉพาะ มุ่งตอบโจทย์การใช้งานตั้งแต่มือใหม่ beginners ไปจนถึง power users

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา Linux Mint ออกเวอร์ชันใหม่ทุก 6 เดือน พร้อมชื่อรหัสผู้หญิงเรียงตามตัวอักษรตั้งแต่ Ada ในปี 2006 จนถึง Zena ในเวอร์ชัน 22.3 แต่ล่าสุดเหล่านักพัฒนาได้ตัดสินใจเปลี่ยนรอบการทำงานใหม่ โดยจะเน้นการพัฒนาที่ยาวนานขึ้นและออกเวอร์ชันหลักเพียงปีละครั้งเท่านั้น

การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลถึงการกำหนดหมายเลขเวอร์ชันและชื่อรหัส ก็เปลี่ยนไปตามนี้ด้วย โดยตัวเลขจะระบุถึงปีข้างหน้า เช่น 27, 28 และ 29 ขณะที่ชื่อรหัสจะเปลี่ยนจากชื่อผู้หญิงมาเป็นชื่อผู้ชายแทน

Linux Mint 27 "Adrien" คือเวอร์ชันแรกภายใต้กลยุทธ์ใหม่นี้ มีกำหนดการเปิดตัวในช่วงคริสต์มาส โดยพัฒนาต่อยอดจาก Ubuntu 26.04 LTS และมาพร้อมกับ ระยะเวลาการสนับสนุนห้าปี เราจึงรวบรวมฟีเจอร์ใหม่ที่น่าสนใจมาให้ติดตามกัน

1. Wayland มาแล้ว

เซสชัน Wayland ของ Cinnamon ไม่ได้อยู่ในสถานะทดลองอีกต่อไป โดยทั้ง X11 และ Wayland จะได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่ ซึ่งนักพัฒนายืนยันว่า Wayland มีระดับเกือบเท่ากับ X11 แล้ว ทำให้ Linux Mint ก้าวขึ้นมาอยู่ในระดับเดียวกับดิสทริบิวชันกระแสหลักอย่าง Fedora และ Ubuntu

การปรับปรุงเน้นไปที่การใช้งานในชีวิตประจำวัน ทั้งการจัดวางหน้าต่าง เมนู การป้องกันการแย่งโฟกัส (focus stealing) และแก้ไขปัญหาการแครชใน Cinnamon, Muffin, cinnamon-session และ Xwayland นอกจากนี้ การตั้งค่าหลายจอภาพและสวิตช์ KVM ก็ได้รับการครอบคลุมเช่นกัน 🔥

ด้านกราฟิกมีการรองรับการเร่งความเร็วด้วยฮาร์ดแวร์ (Hardware acceleration) รวมถึง GBM ผ่าน EGL สำหรับการ์ด NVIDIA ส่วนการปรับสเกล HiDPI ครอบคลุมไปถึงเคอร์เซอร์และแอปที่ใช้ Chromium เช่น Slack และ VS Code นอกจากนี้ยังมี screensaver ตัวใหม่ที่เรนเดอร์โดย compositor และจัดการโดย Cinnamon เอง ซึ่งใช้งานได้ทั้งบน Wayland และ X11

2. การอัปเกรดเดสก์ท็อป

การเปลี่ยนแปลงของ Nemo

ตัวจัดการไฟล์ Nemo เพิ่มบานหน้าต่างแสดงตัวอย่าง (preview pane) ที่เปิดได้ด้วย F7 รองรับทั้งไฟล์เสียง รูปภาพ และวิดีโอ พร้อมแสดงรายละเอียด metadata เช่น วันที่ถ่ายภาพหรือข้อมูลกล้อง

ขณะที่ฟีเจอร์ Interactive Search จะเปลี่ยนเป็นมุมมองแบบกรองข้อมูล (filtered view) ที่จะจำกัดรายการให้แคบลงตามตัวอักษรที่พิมพ์ แทนที่จะเป็นการกระโดดไปยังรายการแรกที่ตรงกันเหมือนเมื่อก่อน

เครื่องมือจับภาพหน้าจอ

Cinnamon เพิ่มเครื่องมือจับภาพหน้าจอโดยเฉพาะ สามารถจับภาพหน้าต่างแบบมีหรือไม่มีเงาได้ รวมถึงเลือกจับภาพทุกจอหรือจอเดียว และยังสามารถครอบตัดภาพก่อนที่จะคัดลอกหรือบันทึกได้ทันที

การออกแบบ Library ใหม่

แอป XApp ที่ชื่อ Thingy หรือ Library ได้รับการออกแบบใหม่ โดยจะจัดกลุ่มเอกสารล่าสุดตามประเภทไฟล์แทนการจัดตามแอปพลิเคชัน แถบด้านข้างสามารถปรับแต่งกลุ่มที่ต้องการแสดงหรือเพิ่มกลุ่มที่กำหนดเองได้

3. การเปลี่ยนแปลงของระบบและตัวติดตั้ง

ตัวติดตั้งส่วนกลาง

Linux Mint เปลี่ยนมาใช้ตัวติดตั้งแบบ live เหมือนที่ใช้ใน Linux Mint Debian Edition (LMDE) แทนที่ Ubiquity เดิม รองรับทั้งการติดตั้งแบบ OEM, ระบบ BIOS/EFI, Secure Boot รวมถึงการตั้งค่า LVM และ LUKS

การกลับมาของ Hibernation

หลังจากหายไปนาน hibernation ก็ได้กลับมาอีกครั้ง ใน Linux Mint 27 ผ่านเมนู "Sleep Modes" ใหม่ แม้ว่ามันจะยังคงต้องการ swap ขนาดใหญ่เพื่อให้ทำงานได้ก็ตาม ⚙️ นอกจากนี้ยังมีโหมด Hybrid Sleep และ Suspend-then-Hibernate เพื่อช่วยประหยัดพลังงานเมื่อแบตเตอรี่ถึงระดับวิกฤต

การจัดการ Kernel

ฟีเจอร์นี้ย้ายไปอยู่ในเครื่องมือ System Administration โดยรองรับการจัดการ kernel เป็นชุด (kernel series) ผู้ใช้สามารถเลือกเก็บหรือลบ kernel เก่าได้อัตโนมัติ และติดตามชุดข้อมูลพิเศษอย่าง Custom, OEM หรือ Real-Time ได้สะดวกขึ้น

การตั้งค่าผู้ใช้

การจัดการบัญชีผู้ใช้ย้ายเข้าสู่ System Administration เช่นกัน ครอบคลุมทั้งการเข้ารหัสไดเรกทอรี home, การถ่ายภาพอวตารด้วยเว็บแคม และรองรับอวตารแบบ HiDPI

4. การเพิ่มแอปหลัก

Superlight

Superlight คือ system monitor ตัวใหม่ที่ติดตามทั้ง CPU, RAM, GPU, เครือข่าย และอุณหภูมิ พร้อมหน้าแสดงสถานะแบตเตอรี่และรายการโปรเซสที่ปรับแต่งได้ละเอียด

Velocitty

Velocitty คือเทอร์มินัลเริ่มต้นตัวใหม่ที่มาพร้อมมุมมองภาพรวมแท็บสไตล์เดียวกับ Ghostty และ Ptyxis รองรับการจัดลำดับแท็บและระบุสีตามประเภทเซสชัน

Xepub

แอปอ่านไฟล์ EPUB เฉพาะทางอย่าง Xepub รองรับการนำทางตามบท บุ๊กมาร์ก และการซูม รวมถึงมีเมนูสำหรับค้นหาคำในพจนานุกรม หรือ Wikipedia ได้ทันที

Calendar และ Clocks

แอป Calendar ใหม่จากโปรเจกต์ Clockenstein สามารถซิงค์กับ Google Calendar และ CalDAV ได้อย่างสมบูรณ์ ส่วน Clocks จะทำหน้าที่เป็นนาฬิกาปลุกที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก Android พร้อมเสียงปลุกที่กำหนดเองได้

Unfold

Unfold เป็นเครื่องมือจัดการไฟล์เก็บถาวร (archives) ที่ใช้งานง่าย โดยใช้ 7zip เป็นเบื้องหลัง รองรับไฟล์ที่เข้ารหัสและป้องกันด้วยรหัสผ่าน ภายใต้สัญญาอนุญาต GPLv3+

5. การเปลี่ยนแปลงอื่นๆ

• รองรับ WPA3 และ OWE ใน Cinnamon
• เข้าสู่ระบบด้วยลายนิ้วมือผ่าน Slick Greeter ได้โดยไม่ต้องกด Enter
• หน้า "Sensors" ใหม่ใน System Reports แสดงความเร็วพัดลมและอุณหภูมิแบบเรียลไทม์
• ปรับโฉมธีม Mint-Y ให้มีคอนทราสต์ดีขึ้นและดีไซน์แบบโค้งมน

Linux Mint 27 มีกำหนดเปิดตัวอย่างเป็นทางการในวันที่ 24 ธันวาคมนี้ โดยจะมีให้เลือก 3 รุ่น ได้แก่ Cinnamon (รุ่นเรือธง), MATE และ Xfce สำหรับผู้ที่ต้องการทดลองล่วงหน้าสามารถตรวจสอบ จากซอร์สโค้ด ได้ทันที