เนเธอร์แลนด์เปิดตัว DAWO ระบบ NixOS ลดพึ่งพา Microsoft

เมื่อรัฐบาลสหรัฐฯ สั่งคว่ำบาตร ต่อ ศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ในช่วงต้นปี 2025 ผลกระทบที่ตามมานั้นเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง โดยหัวหน้าอัยการของ ICC ถูกตัดขาดจากการเข้าถึงบริการของ Microsoft รวมถึงอีเมลสำคัญ ตามด้วยการอายัดบัญชีธนาคารทั้งส่วนตัวและของสถาบัน ในเขตอำนาจศาลที่ได้รับผลกระทบ

เหตุการณ์นี้ทำให้รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ตระหนักถึงความเสี่ยงที่การเข้าถึงบริการดิจิทัลที่จำเป็นต้องขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของสหรัฐฯ จึงนำไปสู่การพัฒนาโครงการ DAWO หรือ Digitaal Autonome Werkomgeving Overheid ซึ่งแปลว่าสภาพแวดล้อมการทำงานดิจิทัลที่เป็นอิสระสำหรับรัฐบาล

DAWO คือโครงสร้างพื้นฐานที่มุ่งจัดการระบบดิจิทัลของรัฐบาลแบบครบวงจร ครอบคลุมทั้งระบบปฏิบัติการ ชุดโปรแกรมสำนักงาน บริการคลาวด์ เครื่องมือจัดการไอที ไปจนถึง AI โดยทั้งหมดถูกสร้างขึ้นบนพื้นฐานของ NixOS ระบบปฏิบัติการที่เน้นความมั่นคงและเสถียรภาพ

ความเป็นมา

โครงการ DAWO กลายเป็นภารกิจทางการของรัฐบาลในเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา เมื่อคณะกรรมการระหว่างกระทรวงเพื่อการดำเนินงานทางธุรกิจของรัฐบาล (ICBR) มีคำสั่งให้สร้างมาตรฐานสภาพแวดล้อมการทำงานดิจิทัลที่มีอธิปไตย โดยมีผู้ให้บริการไอทีรายใหญ่ของรัฐบาลสามราย ได้แก่ SSC-ICT, DICTU และ DUO-ICT รับหน้าที่ดำเนินการหลัก

การพัฒนาอยู่ภายใต้การดูแลของทีมงานจากกระทรวงมหาดไทยและความสัมพันธ์ในราชอาณาจักร (BZK) นำโดยบุคคลสำคัญในวงการไอทีอย่าง Victor Gevers, Rutger Putter และ Bram Buijs ซึ่งเป็นผู้ผลักดันโครงการนี้ให้เป็นรูปธรรม

ทำไมต้องเป็น NixOS?

NixOS ถูกเลือกใช้เพราะมีระบบจัดการแพ็กเกจ Nix ที่ทำงานบนโครงสร้างแบบ Immutable หรือไม่เปลี่ยนแปลงเนื้อหาโดยพลการ ทำให้การตั้งค่าระบบสามารถทำซ้ำ (reproducible) ได้อย่างแม่นยำข้ามเครื่องต่างๆ ซึ่งความสามารถใน การทำซ้ำ นี้ช่วยลดขั้นตอนและงบประมาณในการตั้งค่าระบบสำหรับหน่วยงานรัฐจำนวนมาก

นอกจากข้อดีด้านเทคนิคแล้ว NixOS ยังสามารถทำงานบนฮาร์ดแวร์ที่ Windows 11 ไม่รองรับ ทำให้โครงการนำร่องสามารถนำแล็ปท็อปเก่าที่เดิมต้องถูกทิ้งมาใช้งานใหม่ได้อีกครั้ง และที่สำคัญที่สุดคือ NixOS เป็นโปรเจกต์โอเพนซอร์สที่มีต้นกำเนิดในเนเธอร์แลนด์ โดยไม่มีบริษัทข้ามชาติรายใดถือครองอำนาจควบคุม

ก่อนหน้านี้ ทีมงานได้พิจารณา openSUSE และ Fedora แต่ถูกคัดออกเนื่องจากมีความเชื่อมโยงเชิงพาณิชย์กับบริษัทที่มีฐานอยู่ในสหรัฐฯ อย่าง SUSE และ IBM (ผ่าน Red Hat) นอกจากนี้ โครงการยังเน้นความเป็นอิสระโดยการย้ายการโฮสต์โค้ดจาก GitHub มายัง อินสแตนซ์ Forgejo ของตนเอง และใช้ อินสแตนซ์ Codeberg เป็นจุดประสานงานกับนักพัฒนาภายนอก

สัญญาณที่ดีในอนาคต

ปัจจุบันมีเทศบาล 8 แห่งในเนเธอร์แลนด์กำลังเริ่มทดสอบโครงการผ่านสมาคมเทศบาล (VNG) โดยบทเรียนจากกรณี ICC เป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้โครงการนี้แตกต่างจากโครงการโอเพนซอร์สของรัฐบาลอื่น เพราะเป็นการเตือนให้เจ้าหน้าที่ตระหนักว่าการพึ่งพาผู้ให้บริการรายเดียว (Vendor Dependency) มีราคาที่ต้องจ่ายสูงเพียงใด

แนวโน้มนี้กำลังเกิดขึ้นทั่วยุโรป เช่น รัฐ Schleswig-Holstein ในเยอรมนีที่เปลี่ยนมาใช้โอเพนซอร์สแทน Microsoft รวมถึง เดนมาร์ก และ ฝรั่งเศส ที่กำลังย้ายระบบงานสำคัญของรัฐบาลไปยัง Linux เพื่อความมั่นคงทางดิจิทัลในระยะยาว

สำหรับก้าวต่อไปของ DAWO ทีมพัฒนาตั้งเป้าจะเปิดตัวเวอร์ชันเสถียรครั้งแรกในปีหน้า โดยจะนำข้อมูลจากการทดสอบในระดับเทศบาลมาปรับปรุงระบบให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

ผ่านทาง: Tweakers

ชื่นชอบการอัปเดตนี้หรือไม่? ร่วมสนับสนุนการรายงานข่าว Linux ที่เป็นอิสระ